Stróże
Nazwa tej miejscowości „Stróże" pochodzi prawdopodobnie od słowa „Stróża "albo „Strażą". Bolesław Chrobry przy ważniejszych szlakach, traktach prowadzących z Zakarpacia z (Węgrów) w głąb kraju, budował grody w celach obronnych granic, przejść granicznych. Taki gród zwany był „stróża" albo „strażą", od załogi warty stalującej w grodzie. Ponieważ w ówczesnych czasach nie było gościńców, dróg umocnionych, dlatego trakty prowadziły łożyskami, brzegami dolinami rzek. Przeto szczególnie nad brzegami rzek albo w miejscach, które ze względu na wyjątkowy układ topograficzny najbardziej nadawały się do celów obronnych i strażniczych, budowano grody - „stróże" („straże").W Stróżach są jakieś ślady, które wskazywałyby na istnienie dawnego grodu. Otóż na terenie Stróż wpada do rzeki Białej lewy jej dopływ potoku, który nosi nazwę „Grodna", stąd z pewnością i nazwa tego potoku; ,,Grodna" od niewielkiego zbudowanego z drzewa grodu usytuowanego na terenie miejscowości Stróże na wzgórzu Kowalnia.
Ciekawa rzecz, że jeden z mieszkańców za potokiem Grodna nazwiskiem Leśniowski, jeszcze dzisiaj nosi przydomek „Podzamczy". Z ustnej relacji ostatniego właściciela dóbr dworskich w Stróżach Wyżnych inż. Stanisława Piękosia (obecnie właściciela „resztówki dworskiej") wiemy, że obecne filary gumna dworskiego o przeciętnej grubości 2,5x3x3 są zbudowane z kamieni wyburzonych fundamentów czy zwalisk domniemanego grodu na wzgórzu „Kowalnia".
W książce „Nad rzeką Ropą" w dziale zagadnień z archeologii dorzecza Ropy - na mapce „Grodnictwo we wczesnym średniowieczu IX - XIII w." - Stróże zaznaczone są jako „gród domniemany", podobnie jak pobliskie Stróżom miejscowości: Gródek, Jeżów, Bobowa. W Polsce wczesnowiecznej „stróża" - to ciążący na ludności obowiązek pilnowania grodów prawdopodobnie już w XI w., zamieniony daninę.
Ta wzmianka byłaby jeszcze inną próbą wyjaśnienia pochodzenia nazwy miejscowości Stróże. Może być „stróża" - opłaty od pługa miary żyta, miary owsa do spichrzów grodnych na wyżywienie straży wojennej.
Chłopi w średnich wiekach byli w pewnym procencie pociągani do nie tylko pomocniczej służby do obrony państwa, ale ponadto zobowiązani byli do budowania grodów, dworów panującego i utrzymania ich w straży. Powinność ta obowiązywała tylko osady na prawie polskim, do których właśnie Stróże należały i przywiązana była do tytułu własności książęcej. O parę wieków później, do stróży należało pilnowanie kolejne dworu, folwarku, zboża itp.
Stąd, to wieś nasza otrzymała nazwę służebną „Stróże", od przeważającego zajęcia jej mieszkańców tj. od stróżowania. Nazwa wsi Stróże mogła wziąć swój początek od stróżowania przez ludność nie tylko zamków, ale
i granicy od strony węgierskiej, strzegąc jej przed przemytem i przejściami lub napadami zbójeckimi. Po dzisiaj utrzymuje się tradycja, że z południa rzeki Białej, a więc przez dzisiejsze Stróże prowadził szlak bursztynowy. Stróże mogły być zatem osadą zobowiązaną do pilnowania przejść granicznych i do obrony granic.
