Stróże i okolice

 

Miejscowość Stróże położona jest w dolinie rzeki Białej Tarnowskiej, na pograniczu Beskidu Niskiego, Pogórza Ciężkowickiego i Rożnowskiego. Beskid Niski to pasmo górskie rozciągające się od oklic Grybowa, aż po Przełęcz Łupowską na wschodzie, oddzielającą je od Bieszczad. Pogórze Rożnowskie leży bezpośrednio na północ od zachodzniej części Beskidu Niskiego.Pogórze Ciężkowickie rozciąga się pomiędzy Dolinami Białej Tarnowskiej i Wisłoki. 

 

 Historia Stróż

 

Etymologia nazwy "Stróże" sięga swym rodowodem prawdopodobnie czasów króla Bolesława Chrobrego i pochodzi od "stróży" lub "straży". Słowa te odnoszą się do grodów budowlanych w celu ochrony granic i szlaków handlowych. Najstarsza, pisemna wzmianka o Stróżach pochodzi z roku 1288. Zamieszczono ją w kodeksie dyplomatycznym klasztoru tynieckiego. W dokumencie tym Leszek Czarny nadał klasztorowi tynieckiemu pozwolenie lokacji miast na prawie niemieckim. Tym samym Stróże podlegały władzom klasztornym benedyktów z Tyńca.  

 

Innym dokumentem z czasów średniowiecza, wzmiankującym o Stróżach , jest dokument z 1319 r. wydany za panowania króla Władysława Łokietka. Pismo to zasądza opactwu tynieckiemu  zamek Golesz, położony nieopodal Jasła, wraz przyległościami, do których należą "in territoria Byecensi situatis Strose", czyli Stróże. 

 

Wzmianki o Stróżach z XVIIw. wiążą się z trudną sytuacją chłopów - wzrasta bowiem wtedy zakres robót pańszczyźnianych. Wiek ten obfitował w nieszczęścia i wojny - potop szwedzki oraz najazdy wojsk Rakoczego . Kraj wyniszczony licznymi wojnami łatwo popadł w niewolę. W 1772 r. Małopolska zachodnia, a z nią Stróże, została włączona w obszar zaboru austryjackiego. Polityczne zawirowania znacznie pogorszyły sytuację obywateli - zwłaszcza tych, którzy zajmowali się uprawą roli. Chłop bowiem był nie tylko eksploatowany obowiązkiem pańszczyzny, pojawiły się nowe zobowiązania wobec zaborcy. Niezadowolenie społeczne było ogromne. Nastrój rozgoryczenia podchwycił i wykorzystał austryjacki zaborca, który obawiał się ruchów niepodległościowych. Rozpuszczono tym samym plotkę o rzekomym planie ataku szlachty na chłopów. Pogłoska ta trafiła na podatny grunt.Rzeź Galicyjska wywarła sporą presje na zaborcy, który chcąc pozyskać przychylność warstwy chłopskiej w 1848 r. zniósł pańszczyznę. 

 

Po zniesieniu stosunków feudalnych i narodzinach kapitalizmu nasiliły się ruchy migracyjne. Obok migracji krajowej coraz większą rolę odgrywała migracja stała do krajów Europy Zachodniej i obu Ameryk . W latach 1880-1914 szacuję się, że wynosiła ona 3 mln. mieszkańców Galicji. Wielkie nadzieje ożywienia gospodarczego wśród ludności zamieszkującej Galicje budziły plany budowy lini kolejowych: Tarnów-Tuchów-Stróże-Nowy Sącz-Leluchów.Prace związane z rozbudową infrastruktury kolejowej sprawiły, iż byt miejscowej ludności polepszył się. 

 

Co warto obejrzeć w Stróżach i okolicy:

 

Aby zapoznać się z atrakcjami turystycznymi warto zaznajomić się z vortalem turystycznym: www.korona3d.pl prezentującym atrakcje turystyczne gmin Grybów, Chełmiec i Kamionka Wielka.


Ponadto warto obejrzeć w samych Stróżach:

  1. 1. DWORZEC KOLEJOWY : 

Stację w Stróżach wybudowano w 1884 r. Oddano bowiem wtedy do użytku nowy odcinek kolejowy : Stróże-Jasło. Od samego początku była to stacja węzłowa z parawozownią wachlażową. W tym samym roku wybudowano w Stróżach dworzec z dziewięcioma torami i wieżą ciśnień. Około 1906 roku dobudowano mieszkania dla maszynistów oraz w budynku dworca uruchomiono restaurację. W 1999 roku zakończono modernizację obydwu peronów,  zainstalowano wyświetlacze oraz przystosowano cały kompleks dworcowy do potrzeb osób niepełnosprawnych. 

 

       2.  KOŚCIÓŁ NAJŚWIĘTSZEJ MARII KRÓLOWEJ POLSKI 

 

Jest to kościół neogotycki . Budowę kościoła rozpoczęto w 1917 r. Pierwszą mszę świętą odprawiono w kościele 30 września 1923 roku. Powstanie parafii Stróże datuje się na 22 grudnia 1928 roku, kiedy odzielono ją od parafii Wilczyska. W 1959 roku rozbudowano o dwie boczne kaplice. W 2008 roku powstał projekt rozbudowy kościoła. Działania budowlne podjęto w 2011 roku.

 

      3.  KOWALNIA - STOWARZYSZENIE REGIONALNE 

 

Kowalnię utworzono 28 stycznia 2000 roku. Jest to zespół pieśni i tańca, który kultywuje bogatą, podgórzańską tradycję ludową. Nazwa stowarzyszenia pochodzi od malowniczego wzgórza, jakie wznosi się nad rzeką Biała.

 

      4.  KS KOLEJARZ STRÓŻE 

 

Historia rozgrywek piłkarskich na terenie Stróż sięga roku 1928. Wtedy powstał przyzakładowy klub "Nafta", należący do miejscowej rafinerii. Klub ten istniał do 1935 roku . Po wojnie nastąpił pewnego rodzaju okres stagnacji. Nowy klub powstał 2 sierpnia 1949 roku . Dopiero w 1994 roku wybudowano budynek klubowy i pomieszczenia techniczne. 9 czerwca 2010 roku KS Kolejarz Stróże, po remisie ze Startem Otwock, awansował do I ligi piłkarskiej.Awans ten ma wymiar historyczny, Kolejarz bowiem po raz pierwszy w swojej 50 letniej historii dotarł do tak wysokiego poziomu ligowego. Na początku 2011 roku rozpoczęto budowę nowego stadionu. Projekt przwiduje, iż obiekt będzie wyposażony w boisko o wymiarach 105 m na 75 m, z podgrzewaną płytą, otoczone bieżnią. Stadion zostanie wyposażony ponadto w nowoczesne oświetlenie oraz zostanie przystosowany do realizacji imprez kulturalnych i koncertów. 

 

     5. SĄDECKI BARTNIK 

 

Firmę "Sądecki Bartnik" utworzono w 1991 roku. Historia "Bartnika" sięga jednak lat 70 , kiedy to Janusz Kasztelewicz założył pierwszą pasiekę. Od lat "Sądecki Bartnik" organizuje biesiady, odbywające się w uroczym Parku Zarębów. Ich program nieodłącznie związany jest z festynem rodzinnym, na który przybywają miłośnicy dobrej zabawy. W 2000 roku właściciele "Sądeckiego Bartnika" utworzyli Muzeum Pszczelarstwa w Stróżach. Celem była idea promowania tej mało znanej dziedziny wiedzy. 

 

Poznaj też inne atrakcje turystyczne Stróż i okolic: